Gerçek ve Suskunluk Arasında Kalem – Davut Köksoy Yazdı

Gerçek ve Suskunluk Arasında Kalem – Davut Köksoy Yazdı
Yayınlama: 08.10.2026 11:13
A+
A-

Bazı sözler var; Topu topu birkaç kelimeden oluşur ama insanın zihnine çivi gibi çakılır. Özdemir Asaf’ın şu satırlarında olduğu gibi:

“İnanmadıklarını yazan yazardan aşağı insan yoktur. Vardır… inandıklarını yazmayan.”

İlk bakışta yazarlığa dair ahlaki bir yargı gibi duran bu ifade, biraz üzerine düşündüğümüzde edebî bir ölçü olmanın çok ötesine geçiyor. Çünkü burada asıl mesele metnin estetiği değil, insanın hakikatle kurduğu o yalın ilişki.

İnanmadığını Yazmak: Samimiyetin Çöküşü

Bir yazarın inanmadığı şeyleri kağıda dökmesi sadece mesleki bir hata değildir; doğrudan bir iç bölünmedir. İnanç ile ifade arasındaki o bağ koptuğunda, insan kendi içinde yarılmaya başlar. Yazı, iç dünyamızın dışa vurumudur nihayetinde. İçeride olanla dışarıya dökülen birbirini tutmuyorsa, orada açıkça bir yabancılaşma başlamış demektir.

Bu durum çoğu zaman küçük çıkarlar, korkular ya da sadece onaylanma arzusuyla beslenir. Bazen sırf kabul görmek, bazen köşesini kaybetmemek, bazen de rahatını bozmamak için kalemini eğip büker insan. Ama kelimeler öyle ya da böyle sahibinin ruhunu taşır. İnanılmadan yazılan her cümle, özünde bir tür iç inkârdır.

Asaf’ın “aşağı insan” derken takındığı sert tutum oldukça bilinçli. Mesele teknik bir kusur değil, düpedüz etik bir düşüş çünkü. Yazarın sözü onun vicdanıdır; vicdanını kiralayan bir kalem de sadece metni değil, dönüp dolaşıp insanın kendisini küçültür.

Asıl Sancı: İnandıklarını Yazmamak

Sözün en çarpıcı, en can alıcı yeri ise ikinci yarısında saklı:

“Vardır… inandıklarını yazmayan.

Araya giren o üç nokta tesadüf değil. Bir duraksama, derin bir iç çekiş, belki de ağır bir hayal kırıklığı… Asaf, ilk cümledeki hükmünü adeta geri çevirir. Hangisi daha aşağıdadır gerçekten? İnanmadığını yazan mı, yoksa inandığını bile bile susan mı?

İkinci tip çok daha tehlikeli. Çünkü burada mesele yalan söylemek değil, doğrudan suskunluğun kendisine teslim olmaktır. İnandığını yazmamak; korkunun, konfor arayışının ya da ince hesapların bir sonucudur. İnsan doğru bildiğini her zaman söyleyemez. Çünkü konuşmanın bir bedeli vardır: Dışlanmak, yalnız kalmak, işinden olmak ya da yanlış anlaşılmak… Tüm bu riskler karşısında sinip susmak hep daha kolay gelir.

Ne var ki suskunluk zamanla yerleşip bir karaktere dönüşür. İnsan her sustuğunda bu durumun bir parçasına daha alışır. Önce tek bir cümleyi yutar, sonra koca bir paragrafı, en sonunda da koca bir hayatı… Geriye ne yazacak bir inanç kalır ne de tutunacak bir hakikat. Asaf’ın asıl vurgusu tam da buradadır: İnanmadığını yazmak bir çarpıklıktır belki ama inandığını yazmamak büsbütün bir eksilmedir. İnsan kendi hakikatinden vazgeçtiği oranda küçülür.

Yazı ve Cesaret

Bu yaklaşım, yazmayı bir estetik üretim olmaktan çıkarıp doğrudan bir duruş, bir cesaret alanına dönüştürür. Kalem bazen tutulan bir ayna, bazen de göze alınan net bir risktir. Düşünce ve edebiyat tarihine baktığımızda pek çok yazarın tam da inandıklarını yazdıkları için ağır bedeller ödediğini görürüz.

Dolayısıyla “inandığını yazmak” romantik bir temenni değil, insanın kendisiyle çelişmemeyi seçtiği bilinçli bir duruştur. Asaf’ın sözü aslında sessizce şunu fısıldar: Kendinle çelişme, kendini inkâr etme ve sözüne sadık kal.

İnsan Olmanın Ölçüsü

Bu uyarı sadece yazarlarla sınırlı değil. Her insan bir bakıma kendi hayatının yazarıdır. Günlük sohbetlerimiz, sosyal medyadaki paylaşımlarımız, savunduğumuz ya da karşısında sustuğumuz her şey aslında bizi oluşturan birer metin.

İnandıklarımızla yaşadıklarımız arasındaki mesafe açıldıkça içimizdeki insan küçülür. Samimiyet, insanın kendi içinde tutarlı kalabilme becerisidir. İnandığıyla söylediği, söylediğiyle yaptığı arasında bağ kurabilen insan eksik de olsa bütün kalmayı başarır. Aksi halde kazanılan başarılar, alkışlar ya da unvanlar o içsel boşluğu doldurmaya yetmez.

Özdemir Asaf, bu kısa dizesiyle yazmanın ahlakını insan olmanın ahlakıyla birleştirir. İnanmadığını yazmak bir yabancılaşmadır; inandığını yazmamak ise düpedüz bir vazgeçiştir. Ve insan en çok vazgeçtiği yerden kaybetmeye başlar.

Belki de bu sözün dönüp dolaşıp bize sorduğu asıl soru şu:

Biz gerçekten inanmadıklarımızı mı dile getiriyoruz, yoksa inandıklarımızı söylemekten mi kaçıyoruz?

Cevap kalemimizde değil, göstereceğimiz cesarette saklı.

1953 yılında Kırıkkale’nin Ulaklı köyünde dünyaya gel- di. Annesini ve babasını çocuk yaşta kaybedince ağabeyi ile Yetiştirme Yurdu’na verildi. İlkokulu Kızılcahamam, Ortaokul, Lise ve Yüksek okulu Ankara’da okudu. GEE İngilizce bölü- münü bitirdi. 1974 yılında T.C.Emekli Sandığı’nda işe başladı. 1994 yılında öğretmenliğe geçti 18 Ocak 2000 de emekliye ayrıldı. Emekli olduktan sonra 20 yıl çeşitli dersanelerde ve özel okullarda görev yaptı.Çeşitli derneklerde üyelik ve yöneticilik yaptı. Kibder (Kim- sesiz Çocuklar Birleşme ve Dayanışma Derneği), Yurt Ay Der (Yetiştirme Yurdundan Ayrılanlar Kültür ve Dayanışma Derne- ği), Tüm Der, Töb Der, Eğit Der, ADD, Bised bu derneklerden bazılarıdır. TYS (Türkiye Yazarlar Sendikesı) üyesidir.Gazete ve dergilerde yazıları ve şiirleri yayımlandı. Abece, Öğretmen Dünyası, Berfin Bahar, Bağlaç, Yoğunluk, Özgür Sanat, Edebiyat Nöbeti, Yeni Gelen, Varlık Dergisi gibi.Evli, bir oğlu iki torunu vardır. Ankara’da yaşamaktadır.