Hellalleşme | Cihangir Dumanlı

Cumhurbaşkanı  “ depremde geç kaldık, halkımdan helallik istiyorum” dedi. Kimi helal etti, kimi etmedi. Hepsi yanlış.

Önce genel bir kuralı hatırlamak gerekir:

Bir toplumda ilişkileri düzenlemek için üç türlü kurallar sistemi vardır:

1. Din kuralları,
2. Ahlak kuralları,
3. Hukuk kuralları.

Din kurallarının kökeni tanrı inanışıdır. Uymamanın karşılığı “günah” tır.

Ahlak kurallarının kökeni toplumsal kültürdür. Uymamanın karşılığı “ayıp” tır.

Hukuk kurallarının kökeni ise devlettir. Uymamanın karşılığı ise “ceza” veya “tazminat”tır.

Demokratik laik bir hukuk devletinde yönetenlerle yönetilenler arasındaki ilişki din veya ahlak kurallarına dayandırılamaz.  Bu tamamen ve sadece hukuk ilişkisidir. Cumhurbaşkanı anayasaya bağlı kalacağına ant içerek göreve başlamıştır. Yönetimle ilgili bütün eylem ve işlemlerinde hukuka dayanmak zorundadır.

Hellalleşme ise bir din ve ahlak kuralıdır. Hukukta “helalleşme“ yoktur. Yargı önünde hesap verme vardır. Aynı şekilde “tanrım bizi affetsin” de bir dini söylemdir. Cumhurbaşkanı bu ifadeleri kendi özel hukuk ilişkilerinde kullanabilir fakat hukukta yeriolmayan bu ifadeler devlet işlerinde kullanılamaz.Kullanılsa da bir anlam ifade etmez.

Bu nedenle Cumhurbaşkanı’nın helallik istemesi baştan ne kadar yanlış ise ona karşılık ”helal olsun” veya “olmasın” demek te o kadar temelsizdir.