İktidar Yürürken, Muhalefet Savruluyor – Prof.Dr. Duran Bülbül Yazdı

Prof. Dr. Duran Bülbül, Türkiye’de siyasi istikrar ile ekonomik performans arasındaki doğrudan ilişkiye dikkat çekerek, güvenin yeniden tesis edilmeden kalıcı toparlanmanın mümkün olmayacağını vurguluyor.

Bir ülkenin politikalarında ve uygulamalarında tutarlılık ve bütünlük, kısaca siyasi istikrardır. Ekonomik performansa zarar veren, ciddi bir sorun olarak karşımıza çıkan; politika yapıcıların ufkunu daraltarak optimal olmayan makroekonomik politikaları uygulaması ise istikrarsızlıktır. Başka bir söylemle; bir ülkede siyasi sistem öngörülebilir, düzenli ve kesintisiz şekilde işliyorsa bu siyasi istikrar; siyasi sistem sürekli sarsılıyor, öngörülemez hâle geliyor ve düzenli işlemiyorsa bu da siyasi istikrarsızlıktır.

Siyasi istikrarsızlık ve ekonomik istikrarsızlık, birbirini etkileyen ve birbirinden ayrılamayan bir süreçtir. Bir yönüyle bir makasın iki ağzı gibidir. Siyasi istikrarsızlık olduğunda güven azalır, kurumlar zayıflar, politika belirsizliği artar, sermaye kaçışı hızlanır, enflasyon artar, kur krizi oluşur ve işsizlik yükselir. Bu gelişmeler baş gösterdiğinde ekonomi kötüleşmeye başlar, halkın alım gücü düşer, sosyal huzursuzluk artar. Hükümet politikaları üzerinde toplumsal baskı artar. Ekonomi, siyasetin merkez konusu hâline gelir. Ekonomi bir güven işidir; sadece halkı değil, yabancı yatırımcıyı da etkiler. Güven dalgalanır, kur ve faiz üzerinde baskı oluşur, risk primi yükselir. Önlem alınmazsa kısa vadede ani krizler başlar; uzun vadede ise kurumsal ve siyasi zayıflıklar derinleşir.

Ülkemiz açısından bakıldığında; Türkiye ekonomik stres ve siyasi dengeleme sürecindedir. Kontrollü ancak kırılgan bir denge söz konusudur. Çünkü enflasyon hâlâ yüksek, faizler yüksek ve alım gücü toparlanmakta zorlanmaktadır. Bu da memnuniyetsizliğin henüz sona ermediğini göstermektedir.

Siyasi iktidar, güveni yeniden tesis etmeye çalışmaktadır. Merkez Bankası politikalarında daha ortodoks yaklaşıma dönüş, uluslararası yatırımcılara öngörülebilirlik mesajı ve ekonomi yönetiminde daha teknik kadrolarla kısır döngü kırılmaya çalışılmaktadır.

Siyasi iktidarın uyguladığı güven politikasıyla yabancı yatırımcı ilgisi kısmen geri gelmektedir. Risk primi dönem dönem düşmekte, kur daha kontrollü seyretmekte ancak kırılganlığını korumaktadır. Aslında güven tam olarak geri gelmiş değildir; ancak kötüleşmenin durduğu ya da yavaşladığı söylenebilir.

Ekonomide güven ve istikrar, tek başına siyasi iktidarın işi değildir. Muhalefetin desteği de önemlidir ve meseleye milli bir konu olarak yaklaşılmalıdır. Ancak siyasi iktidar, siyasi ve ekonomik politikalar açısından bir istikrar içindeyken; muhalefet hem ekonomik hem de siyasi açıdan bir savrulma hâlindedir.

Eğer iktidar ve muhalefet milli meselelerde birlikte hareket ederse, ülkemiz ekonomik ve siyasi açıdan kısır döngüden çıkabilir. Ekonomi, ülkemizin başlıca milli meselesidir. Bu konuda milli birliktelik sağlanırsa ekonomide güven kalıcı şekilde artar, ekonomi kademeli olarak toparlanır ve iç-dış riskler ile şoklara karşı daha dayanıklı hâle gelir.

Bunu başarabilirsek küresel krizlerden, jeopolitik gerilimlerden ve iç politika belirsizliklerinden ya hiç etkilenmeyiz ya da çok sınırlı etkileniriz. Ekonomimiz şu anda bir toparlanma denemesi içindedir ancak hâlâ riskli bölgeden çıkmış değildir. Bu nedenle muhalefetin acilen toparlanması, ekonomiyi bir haysiyet ve şeref meselesi olarak görmesi; refah milliyetçiliği ve iktisadi milliyetçilik temelinde bir yaklaşım geliştirmesi gerekmektedir.

Milli ekonominin küreselleşmeye karşı rekabet eden bir yapıya kavuşması için bu anlayış şarttır. Aksi takdirde büyük bir vebalin altında kalınacağı kesindir. İktidar ve muhalefet, siyasi ve ekonomik alanlarda milli birlikteliği sağlayabilirse Türkiye’nin önünde, gelecek açısından umut vadeden küresel bir konjonktür oluşur ve ülkemiz dünyadaki saygın yerini daha güçlü bir şekilde alır.