Erdoğan tekrar Cumhurbaşkanı adayı olabilir mi?

AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2023 seçimlerinde aday olacağını açıklamasının ardından Adalet Bakanı Bekir Bozdağ “Adayımız Recep Tayyip Erdoğan’dır. Adaylığı yasaldır” demişti. Son olarak Erdoğan’ın adaylığının önünde bir engel olmadığını yineleyen Bozdağ, “2023’te ikinci adaylığı olacak” ifadelerini kullandı.

YARSAV Kurucu Başkanı Hukukçu Ömer Faruk Eminağaoğlu Yeni Ülke‘ye Erdoğan’ın üçüncü kez adaylığı ile ilgili açıklamalarda bulundu.

Ömer Faruk Eminağaoğlu yaptığı açıklamada “Erdoğan, 2014 yılında ilk kez, 2018 yılında da ikinci kez Cumhurbaşkanı seçildi. Yapılacak seçimlerde Cumhurbaşkanı adayı olabilmesi 2017 değişikliğinde getirilen yeni hüküm uyarınca, sadece TBMM’nin bir erken seçim kararı alması halinde mümkün.” ifadelerini kullandı.

ÖMER FARUK EMİNAĞAOĞLU’NUN YENİ ÜLKE’YE YAPTIĞI AÇIKLAMA ŞÖYLE:

“2007 değişikliği

1982 Anayasası’nın 101’inci maddesinde 2007 yılında yapılan değişiklikle Cumhurbaşkanı’nın halk tarafından seçilmesi kuralı getirildi.

Anayasa’nın 101’inci maddesinin 2’nci fıkrası “Cumhurbaşkanı’nın görev süresi beş yıldır. Bir kimse en çok iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir” şeklinde düzenlendi.

2017 değişikliği

2017 yılında yapılan Anayasa değişikliği ile, 101’inci madde yeni baştan düzenlendi. 101’inci maddenin 2’nci fıkrasındaki hüküm korundu.

2017 yılındaki Anayasa değişikliğinde, bu Anayasa değişikliği öncesinde görev yapan Cumhurbaşkanların yaptıkları görevlerin dönem hesabında dikkate alınmayacağı yolunda bir geçici madde konulmadı.

2017 yılında TBMM’ye Anayasa değişiklik teklifi bu şekilde sunuldu. Sunulan teklifin genel gerekçesinde veya madde gerekçelerinde de geçmiş dönemlerin dikkate alınıp alınmayacağı yolunda bir açıklama bulunmuyor. Böyle bir açıklama olsa bile, esas olan madde metinleri olduğu için, anayasalar madde gerekçeleri ile değil anayasa değişiklik metinleri değiştirilebileceği için kuşkusuz böyle bir gerekçenin hukuksal değeri de söz konusu olamaz.

Anayasa değişiklik teklifi, TBMM Anayasa Komisyonunda görüşülüp teklifin bu maddesiyle ilgili olarak geçmiş dönemlerin dikkate alınıp alınmayacağı konusunda hiç kimse söz alıp konuşmadan kabul edildi.

Şimdiki TBMM Başkanı olan, o dönemin Anayasa Komisyonu Başkanı Mustafa Şentop’un, Anayasa Komisyonu kabul raporunu yazarken, teklifte ve teklif gerekçesinde herhangi bir hüküm ve açıklama olmayan, Komisyonda da tek bir söz söylenmeyen bu maddenin gerekçesine “… geçmiş dönem görevlerinin dikkate alınmayacağı tartışmasızdır…” cümlesini eklediğini görüyoruz. TBMM Anayasa Komisyonunda kabul edilen bu metin ile ilgili olarak, bazı partilerin muhalefet şerhi yazdığını görüyoruz. Bu hüküm üzerinde geçmiş dönemlerin sayılmayacağı konusunda Komisyonda bir açıklama, konuşma, görüşme, bir değişiklik söz konusu olmadığı için, muhalefet şerhlerinde bu konuya ilişkin bir açıklama bulunmuyor.

Teklif ve gerekçesi, Komisyon kabul raporu ve muhalefet şerhleri TBMM genel kuruluna sunulduğunda, TBMM Genel Kurulunda on bir birleşimde görüşülen ve yaklaşık 1500 sayfa genel kurul tutanağının düzenlendiği bu konuda, genel kurulda, hiçbir partiden hiçbir kimsenin herhangi bir konuşma yapmadığını, görüş açıklamadığını, TBMM genel kurul tutanaklarını incelediğimizde, Anayasa Komisyon raporuna iliştirilen o cümle konusunda bile hiç kimsenin konuşmadığını açıkça görüyoruz.

TBMM Anayasa Komisyon raporuna o cümlenin eklenmiş/iliştirilmiş olması kuşkusuz sonucu değiştirmez. Anayasalar, maddelere veya yasama çalışmalarında eklenen gerekçelerle değil, kabul edilen anayasa madde metinleriyle değiştirilir. Bu konuda da geçmiş dönemlerin dikkate alınmayacağı konusunda bir anayasa maddesi bulunmamaktadır.

İddia ve sonuç

2017 yılında adına Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi denilen yeni bir sisteme geçildiği, bu nedenle bu yeni sistemde yapılan seçimlerin dönem hesabında dikkate alınması gerektiği ileri sürülmektedir. Anayasa’da Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi diye tanımlanan bir sistem olmadığı gibi, olsa bile Anayasa’ya geçici madde konulmadığı, 101’inci madde 2017 yılında yeni baştan düzenlenirken, 101’inci maddenin 2’nci fıkrası her yönüyle korunduğu için, Anayasa’nın 101’inci maddesinin 2’nci fıkrası, yürürlüğe girdiği 2007 yılından bu yana tüm seçimler yönünden kesintisiz uygulanması ve gözetilmesi gereken bir hükümdür.

Erdoğan, 2014 yılında ilk kez, 2018 yılında da ikinci kez Cumhurbaşkanı seçildi. Yapılacak seçimlerde Cumhurbaşkanı adayı olabilmesi 2017 değişikliğinde getirilen yeni hüküm uyarınca, sadece TBMM’nin bir erken seçim kararı alması halinde mümkün.”