Okul – Yusuf İpekli Yazdı

Yaz tatili başladı, okullar kapandı, öğrenciler mutlu, veliler şimdilik memnun.

Öğretmenler…?

Kırık not

Bu aşamada eğitim öğretim yılı içinde yaşananları düşünmekten ziyade  yeni dönemde yaşanacaklara odaklanmak en doğru yol olmalı. Çünkü, öğrencilerin karne aldığı gün eğitim sendikaları, dernekler, yazarlar, siyasi parti mensupları milli eğitim bakanına karne düzenledi, bunu kamuoyu ile paylaştılar.

Düzenlenen her karne kırıklarla dolu.

Neyse kırık not meselesini geçip sadete gelelim.

Forma

Milli Eğitim Bakanının açıklamasına göre öğrenci kıyafetleri değişti. Uygulama yeni eğitim öğretim yılında başlayacak.

Uygulamanın adı forma.

Peki mevcut serbest öğrenci kıyafetleri yönetmeliği ne zaman, neden hayata geçirilmişti? O günlerde bakanlık politikalarını kim(ler) belirliyordu? Uygulamanın sonuçları ne oldu? Uygulamadan neden vazgeçildi?

“Milli Eğitim Bakanlığı 27 Kasım 2012de 28480 sayılı resmi gazetede yayımladığı yönetmelikle kıyafet anlayışında yeni bir süreç başlatmıştı. Bu sürece göre, 2013-2014 eğitim-öğretim yılından itibaren uygulanacak yönetmelik serbest kıyafet uygulamasına getiriyordu. Buna göre okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde kılık kıyafet serbest bırakılmıştır.

Kara önlük

Peki yönetmelik öncesi okullarda kıyafet nasıldı?

Gelin elli yıl öncesine gidelim. O yıllarda ilkokul öğrencisiyim. Köy okulu. İlkokullarda kara önlük, beyaz yakalık uygulaması vardı. Küçük kardeşler genellikle ağabey veya ablasının önlüğünü giyerdi. Ortaokul ve liselerde ise takım elbise, kıravat zorunluydu. Takım elbise de kıravatta tek tip değildi. Kızlar forma giyerlerdi. Etekleri altında desensiz kırmızı, siyah, gri veya lacivert çorap olurdu. Onlar için pantolon, tüm öğrenciler için kot pantolon, kadife pantolon yasaktı. Öğrenciler ayrıca bekçi şapkasına benzer kasket takardı. Rahmetli babam da bana kendinden çizgili kahverengi bir takım elbise diktirmişti. O elbiseye şapka çok yakışmıştı doğrusu.

Okul açıldıktan kısa bir süre sonra şapka uygulaması kaldırıldı. Sevindik. Okul bahçesinde bugün mezuniyet törenlerinde yaşanan şapkalar kep gibi havaya atıldı.

O yıllarda erkek öğretmenler takım elbise giyer, kıravat takar, küpe takmaz, saçlarını bağlamazdı. Favori, bıyık büyük meseleydi. Kadın öğretmenler etek çeket giyer aşırı makyaj yapamaz, açık saçık kapalı filan giyemezdi.

Neyse soru şu: “Neden önlük, neden kara önlük?”

Elbette zengin yoksul ayrımı yapılmasın, fakir aile çocukları mahcup olmasın diye…

Tamam da şapka niye?

O da galiba şapka devrimine katkı yapması için…

Aslında o yıllarda okulların iki mühim simgesi vardı.

1) Kara önlük

2) Kara tahta

İlkokul öğretmenim de olan rahmetli dayımın idare lambasından biriktirdii is ve yumurta akıyla oluşturduğu karışımla yılda en az iki sefer tahtayı boyadığını gün gibi hatırlarım.

Sonra öğretmen oldum.

Tam kırk bir önce.

1930’lardaki tek parti döneminde ”zengin ve fakir öğrenciler arasındaki farkın ortaya çıkmaması” için kullanılan ve adeta cumhuriyetin sembolü haline gelen siyah önlük  yerini 1990’lı yıllarda mavi önlüklere bırakmakla kalmayıp kara tahtalar da yeşerdi. O yıllarda Millî Eğiitim Bakanı Avni Akyol, iktidar ANAP‘tı.

Değişimin nedeni olarak çocuğun psikolojisi gösterildi.

Bir anda derslikler, okul bahçesi renklendi renklenmesine ama kimi okul yöneticileri ile okul kıyafeti satan firmalar zenginleşti.

Soruşturmalar açıldı. Bir kısım okul müdürü ceza aldı, davalar açıldı. Büyük büyük firma sahipleri ise deste deste paralarla yatlarda, katlarda pembe hayallere daldı.

Sonra süreç hızlandı. Çocuklar allı güllü giymeye başladı.

Öğretmenler eylemlere başladılar. 28 Şubat postmodern darbesi sürecinde başörtüsü takan öğretmenler görevden alındı. Toplum uygulamaya çok sert tepki gösterdi. İnsan hakkı olarak görülen başörtüsü serbest bırakıldı. Bunu fırsat bilen öğretmenler kot pantolon giymeye başladılar. Kadın öğretmenler için pantolon serbest oldu. Böylece hem öğrenciler hem öğretmenler için yeni bir süreç ortaya çıktı. Erkek öğretmenler saç uzattı, küpe taktı, sakal bıraktı. Kadın öğretmenler yırtık pantolon, göbeği gösteren tişört filan giymeye başladı. Okul ortamları adeta arap saçına dönüştü. Kim öğrenci kim değil, kim öğretmen kim değil, kim iyi niyetli kim değil ayırt edilemez oldu.

Şimdi yeniden forma uygulaması.

Peki, serbest kıyafete neden geçildi, neden uygulama terk ediliyor?

Rant.

Tamam da sonuç…? Yine inceleme, yine soruşturma. Yine rüşvet, yine haksız rekabet. Yine veli tepkisi yine öğrenci tepkisi. Yine öğrenci öğretmen çatışması, yine kıyafet yüzüden okul terki…

O zaman en kritik iki soru:

1) “Serbest kıyafet uygulaması sırasında bakanlıkta etkili isim kimdi? Kudretli Müsteşar Yusuf Tekin.

2) Bugün serbest kıyafet uygulamasını başlatan kim? Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin.

Esasen okullarda yeniden forma uygulamasını milli eğitim bakanının şu sözleriyle birlikte düşünmek daha doğru.

“Sadece alkol, tütün ve madde değil, teknoloji, sosyal medya, oyun ve alışveriş gibi davranışsal alışkanlıklar da artık bağımlılık düzeyine ulaşarak her yaştan kişinin yaşam kalitesini tehdit eder hale gelmiştir. Ancak bu tabloyu değiştirmek pekala mümkün. Sorunun kapsamı ne kadar geniş olursa olsun bu sorunu çözmek için biz de o ölçüde kararlı ve azimliyiz. Çünkü, bu karmaşık soruna karşı başarı, kişisel çabaların ötesine geçen, bütünleşik ve çok paydaşlı bir yaklaşımla mümkündür. Hep birlikte, ortak bir güç ve kararlılıkla bağımlılıkla mücadelede kalıcı bir değişim oluşturabiliriz.”

Aslında bu sözler bir itiraf. Sayın bakan diyor ki, okullarda kıyafet filan serbest bırakılınca çocuklar şirazeden çıktı. Derleyip toparlayalım.

Bakınız bakanlığın bir çok uygulamasını desteklemesem de forma kararını destekliyorum. Bu kararı desteklemekle birlikte yeterli olmadığını saç, sakal, küpe, toka gibi şebelebek görüntülere de son verilmesini arzu ediyorum.

Sâti Bey (1879-1968)

Eğitimci kişiliği ile büyük mücadeleler veren Sâti Bey ile bitirelim mi?

“İnsanın bedensel, zihinsel ve ahlaki yetenekleri ancak eğitimle geliştirilebilir. Bu yüzden beden eğitimi, düşünce eğitimi, ahlak eğitimi.”

O zaman hayat okuldur, okul her yerdir.